TERAPIA TRAUMY

Określenie terapia traumy jest pewnego rodzaju skrótem. Zjawisko traumy, czyli szokującego doświadczenia, zaburza działanie naszego układu nerwowego, hormonalnego, krążenia, metabolizm, wpływa na działanie naszego mózgu, DNA, postrzeganie świata.

Często osoby straumatyzowane, u których rowinął się stres postraumatyczny, duży uraz, chcą powrócić do normalności, wyleczyć traumę i o niej zapomnieć. Kiedy uświadamiają sobie, że jest to nierealne, rozpoczyna się wyzwalający proces żałoby i adaptacji do nowej rzeczywistości. Na tym etapie pacjenci, uczą sie jak żyć z zaburzeniami, zmniejszać ich intensywność i częstotliwość, prawidłowo regulować układ nerwowy, określać swoje limity i granice, ukierunkowywać swoją energię, budować bezpieczne relacje. Często po początkowym okresie bezsilności, a następnie walki z traumą, którego charakterystyczna cechą jest próba zmiany siebie, przeszłości, życia, osoby straumatyzowane odnajdują obszar w swoim życiu, który pomaga im wzrosnąć, rozwinąć się w zaskakującym kierunku, zaistnieć społecznie i odzyskać poczucie sprawczości.

Psychoterapia z osobą po doświadczeniu traumatycznym, to również praca ciałem, z opowieścią ciała, z zasobami klienta, jego odpornością psychiczną, samo-współczuciem, krytykiem wewnętrznym i naruszonymi przez doświadczenie traumatyczne wartościami.

Integracja to sklejanie rozłączonych kawałków. To odzyskiwanie tego wszystkiego, z czym w wyniku tego doświadczenie i izolacji straciliśmy kontakt.

Traumą może być min. dorastanie w środowisku pełnym agresji, choroba, wypadek, rozwód, przemoc, utrata pracy, napaść, życie w przemocowej relacji i środowisku.

Jeśli po traumie nie uda nam się zwolnić i ustabilizować układu nerwowego dochodzi do zaburzeń jego działania, u dzieci oraz ofiar przemocy, może dojść do zmniejszenia i opóźnienia w rozwoju mózgu, osłabienia układu odpornościowego.

Brak odpowiedniego wsparcia, bezpiecznego miejsca, w którym możemy na chwilę się schować i przeprocesować zdarzenia, po traumie, może spowodować retraumatyzacje, kolejny szok, tworzącego poważniejsze zaburzenia.

Charakterystyczne dla rozregulowanego układu nerwowego są :

-nadmierna aktywność ruchowa, seksualna,

-objadanie się, nadużywanie alkoholu, narkotyków,

-uczucie bezsilności, zmęczenie, pasywność naprzemiennie z bardzo dużym przyspieszeniem,

-nerwica i depresja

-ekstremalne poirytowanie

-trudności z odczuwaniem ciała i przyjemności, określaniem fizycznych granic

-izolacja i trudności komunikacyjne

-bardzo mocna krytyka wewnętrzna, obwinianie, poczucie nadmiernej odpowiedzialności

-zaburzenia autoimmunologiczne i gastrologiczne

-problemy z tarczycą

-zaburzenia snu

-bardzo napięte mięśnie

-zaburzenia seksualne

-migreny i nocne koszmary
-problemy z pamięcią

-zagubienie tożsamości, zmiany osobowości

Często od osób straumatyzowanych możemy usłyszeć nie pamiętam dzieciństwa, czegoś mi brakuje, jestem wybrakowany, coś utraciłem, a najgorsze jest to, że nie wiem co to jest.

Wiele osób straumatyzowanych w dzieciństwie, jest bardzo napięta, serio, intelektualna. Z jednej strony ma bardzo dużo teoretycznej wiedzy, z drugiej mało doświadczenia, elastyczności. Duża ilość przekonań, ukrywa prawdziwą tożsamość, część którą jako dzieci musieli ukryć, aby przetrwać. Terapia pozwala odnaleźć tą część, a nawet stworzyć nową osobowość, która ma niewiele wspólnego z oczekiwaniami rodziny, czy przekonaniami społeczeństwa.

To właśnie odnalezienie tej części, zbudowanie nowej tożsamości, połączone z umiejętnością regulacji układu nerwowego i komunikacja, pomaga odejść z przemocowych relacji, poczuć ożywienie i spektrum emocji, pozbyć się przekonania : samemu mi najlepiej, jestem niewystarczający, stworzyć ciepłe partnerskie relacje, znaleźć nowe zainteresowania, pracę, rozwinąć business.

Poniżej przykład układu nerwowego po traumie – rozregulowanego i wyregulowanego.

Pomarańczowa linia, zaburzony układ nerwowy.

4 etapy szoku : są one automatyczne, nie masz na nie wpływu. Reakcja zaczyna się w ciele, następnie w mózgu ciele migdałowatym, które ocenia sensacje i zagrożenie, a następnie wysyła sygnał do hipotalamusa, który uspokaja, albo alarmuje układ nerwowy. Centralny układ nerwowy składa się z sympatycznego (ucieczka, walka, przyspieszenie) parasympatycznego (zamrożenie, poddanie, zwolnienie).

  1. faza walka : w skutek szoku nasz układ nerwowy, serce gwałtowni przyspiesza i zwalnia, naczynia krwionośne zwężają się, napięcia mięśniowe wzrastają, oddech przyspiesza, wyostrza się zmysł słuchu i wzroku, możemy się pocić, albo poczuć zimno, odczuwać mniej bólu, mieć zaburzenia trawienne i metaboliczne. W tej fazie jeśli dojdzie do dużego szoku i nadmiernej reakcji, ciało nie jest w stanie zrelaksować się. Taki stan może trwać latami. Może wydawać nam się, że wszystko jest ok, bo bardzo dużo robimy, działamy, ruszamy się, pracujemy, czujemy euforię, jednak po czasie tracimy umiejętność zwalniania, relaksowania się, zaburza to nasza percepcję, podejmujemy ryzykowne decyzje np. inwestycje ekonomiczne, relacyjne, mamy przypadkowy sex bez zabezpieczenia. Z powodu zmęczenia, rozregulowania, napięcia, niedotlenienia, zaburzenia układu nerwowego, pracy mózgu, przekraczamy nadmiernie swoje granice, nie widząc długofalowych konsekwencji swojego postępowania. Mogą wystąpić gwałtowne zmiany nastrojów bóle głowy, problemy z zaufaniem, zła koncentracja, nerwica, poirytowanie, trudności z empatią i komunikacją.
    Napięcia w szczęce, chęć uderzenia kogoś, czegoś, zabicia kogoś, lub siebie, agresja w swoją stronę, lub przeniesienie agresji na innych, nadmierna krytyka, wyszukiwanie zagrożeń, problemów, kreowanie konfliktów z niczego.

Na tym etapie : chronicznego stresu, kilka spotkań z terapeutą, wsparcie, wakacje, mała korekta trybu życia wystarczy,

2. ucieczka : czasem ucieczka np. z płonącego budynku, jeśli nie jesteś strażakiem, jest najlepszą decyzją, jednak kiedy dochodzi do chronicznej dysregulacji, zaczynamy odczuwać częstą irytacje, możemy nadmiernie ćwiczyć, aby zaraz później odczuwać zmęczenie, bezsilność, osłabienie. Często, aby uciec od dyskomfortu dyżur się ruszamy, dominujemy werbalnie, lub budujemy dużą masę mięśniową. Możemy mieć trudności z uspokojeniem się, wytworzeniem zdrowej bliskości w relacji. Często dochodzi do utraty granic i współuzależnienia emocjonalnego. Poziom niedotlenienia mózgu, zaburzenia pracy serca, napięcia w ciele pogłębiają się, powodując dużo większe zapotrzebowanie na energię i tlen. Uciekając od dyskomfortu, żyjemy cały czas wypatrując zagrożenia i bronimy się przed czymś co często istnieje tylko w naszej wyobraźni.

Mogą wystąpić także zaburzenia libido, zmniejszona tolerancja na zimno, wzrost wagi, problemy z tarczycą, skórne, unikanie trudnych rozmów, wyzwań, dyskomfortu, nadmierne analizowanie, uciekanie w nałogi, w wybuchy agresji, smutku. Kompulsywne wydawanie energii i pieniędzy, mocne bóle głowy, coraz większe problemy z koncentracją, snem, negatywne pętle myślowe.

Na tym etapie : 2-3 mies wizyt u terapeuty i lekarza pomaga w stabilizacji.

3. zamrożenie: nazywane reaktywną imobilizacją. Występują wszystkie powyższe objawy fizyczne, dochodzi pasywność, może nadmiernie zwolnić serce i oddech, pojawiają się poważniejsze problemy hormonalne, zdrowotne i relacyjne. Dochodzi do poważniejszego niedotlenienia, chronicznych napięć w ciele, zmniejszonej tolerancji na stres, zaburzeń pracy jajników, ciśnienia, opuchlizny, obniżenia odporności, ataków paniki, bardzo dużego fałszywego poczucia winy, martwienia się, wyrzutów sumienia, uczucia zagubienia, bezsilności, nadmiernej pasywności.

Skóra może być bardzo sucha i jasna, jakby niedożywiona. Rozregulowanie może doprowadzić także długofalowo do poważnych problemów ze snem, krążeniem, kortyzolem, koncentracją. Często pojawia się niezdrowy perfekcjonizm, pogłębiają się uzależnienia i współuzależnienie.

Na tym etapie koncentrujemy się głównie na negatywnych rzeczach, tego czego nie chcemy, mamy coraz większe problemy z zaufaniem (oksytocyną), kontaktem z ciałem, zanikają granice.

Trudno określić nam co jest prawdą co kłamstwem, co jest dla nas zdrowe, co nie, a także jakie sa nasze limity. Mogą wystąpić zawroty głowy, zaburzenia balansu, trudności z wyrażaniem się, problemy z pamięcią, uzależnienia, niezdrowy wstyd (przekonanie jestem niewystarczający, nie zasługuje na miłość, na dobre życie itd) u dzieci regres np. moczenie łóżka, tantrum.

Na tym etapie : potrzebna jest dłuższa terapia i kompleksowa współpraca z kiloma specjalistami lekarzami, dietetykiem, rehabilitantem oraz wsparcie grupy zewnętrznej.

4. zagubienie : podlizywanie się, aby uniknąć konfliktu, kompleksowa wersja stresu postraumatycznego, trwałe uszkodzenie systemu nerwowego. U osób które wychowały się w otoczeniu pełnym przemocy, często nie występuje reakcja walki i ucieczki. W wypadku szoku automatycznie zamrażają się i gubią. Dzieci rodziców żyjacych w chronicznym stresie, często tworzą w odpowiedzi mechanizm przetrwania bazujący na byciu miłym, pomocnym, zgodnym, aby unikać kolejnego ataku agresji.
U osób, które są bardzo rozregulowane, nawet pod niewielka presja, może wystąpić uczucie przewlekłego napięcia, zmęczenia, wypalenia, zamrożenia, depresji, pustki, nudy, utrata apetytu, bóle mięśni lub kompletna znieczulica, zanik empatii.

Często dochodzą myśli samobójcze, bardzo duże otępienie, unikanie, postrzeganie siebie jako słabego. Inne symptomy to bezpłodność, zmiany w DNA, uaktywnienienie chorób genetycznych, trudności z pamięcią, rozpoznawaniem barw, integracją bodźców, rozpoznawaniem twarzy, planowaniem, oddychaniem.

Bardzo niska odporność immunologiczna. Zachowania często przypominające 3 maksymalnie 5 latka.

Choroby psychiczne np. borderline.

Często w tej fazie osoba jest pozornie spokojna, miła jednak jej fale mózgowe są bardzo chaotyczne, akcja serca przyspieszona i nie jest w stanie przeanalizować sytuacji, mieć autorefleksji, widzieć długofalowych konsekwencji swych czynów.

Często reakcja walki i ucieczki, pomaga nam zmobilizować się, osiągnąć to czego chcemy w szkole i pracy. Efektownie działać, bronić się.

Jednak kiedy reakcja walki, ucieczki, zamrożenia, upadku, aktywują się bez powodu, dochodzi do chronicznego stresu, wypalenia, pogłębienia ataków paniki, nadmiernej izolacji społecznej, to moment w którym samodzielna próba regulacji jest niemożliwa.

Na tym etapie : potrzebna jest terapia długofalowa. Minimum 6 miesięcy, a następnie okresowe wsparcie.

Poziom 2,3 to uczucie jakby ferrari jechało 200 na godzinę, a my pomimo świadomości, że zaraz możemy się rozbić, przyspieszalibyśmy zamiast hamować.

Często wtedy kiedy organizm już nie ma paliwa, dochodzi do wypalenia, stanów depresyjnych, zaburzeń immunologicznych.

Najczęściej regulacja i regeneracja układu nerwowego po wypaleniu, zajmuje 6 mies do 3 lat, w niektórych wypadkach nawet 10. W tym czasie nasze reakcje nawet na drobne wydarzenia mogą być bardzo silne, działanie mózgu, ograniczone, a postrzeganie siebie, innych i rzeczywistości zaburzone.

Dlaczego potrzebujemy profesjonalnego wsparcia terapeuty zajmującego się trauma i pracującego bardzo kompleksowo ?

Kiedy część naszego układu nerwowego (sympatyczny)bardzo przyspiesza, druga hamuje (parasympatyczna) i nie wiemy jak je regulować, możemy zrobić coś teoretycznie zdrowego np. ćwiczyć, rozmawiać na terapii o przeszłości i przez to nieświadomie jeszcze bardziej przyspieszyć, rozregulować system nerwowy, oddechowy, metaboliczny, hormonalny, sercowo naczyniowy, doprowadzając do kontuzji albo choroby.

Co zrobić jeśli zaobserwujesz u siebie rozregulowanie i traumę ?

Po pierwsze postaraj przestać się krytykować i analizować, okaż sobie współczucie.

Pamiętaj tabletki wyciszaja i mogą pomoc w regulacji na chwile, jednak nie zastąpią ludzkiej co regulacji, nie zbudują samoświadomości, nie zmienią szkodliwych nawyków i nie nauczą cię jak zbudować ciepłą relację ze sobą i innymi.

Psychoterapia analityczna i mówiona np. behawioralna, pozytywna, ponieważ pomija regulacje układu nerwowego, może retraumatyzować i bardzo przyspieszyć system.

W wypadku traumy i rozregulowania sprawdza się : 

edukacja

psychoterapia przez ciało

wytworzenie nowych nawyków

terapia EMDR 

terapia kreatywnego pisania, malowania

medytacje antytraumatyczne

somatic body work 

odpowiednio dobrane ćwiczenia i terapii sauną ( ważne dobranie indywidualne z uwzględnieniem zaburzeń pracy serca)

Pamiętaj najpierw terapia traumy, neurologia, regulacja układu nerwowego, poczucie bezpieczństwa potem psychoterapia, psychologia, nauka komunikacji w konflikcie. 

Co różni te dziedziny ?

Psychologia może twierdzić, że twój tłuszcz zajadanie lub picie to np. twoj system obronny dzieki, ktoremu unikasz bliskosci. Terapia traumy, odpowiada ok to może być prawda, jednak najprawdopodobniej jedzenie to twój sposób na zwolnienie systemu nerwowego. Używasz tego sposobu, bo innego nie znasz. 

Rozumiesz ? 

Jeśli gadasz w kółko na terapiach, potem czujesz się przytłoczony, zażywasz leki, czujesz się ok jednak jakby znieczulony i znów robisz to samo, to znaczy, że twój układ nerwowy jest rozregulowany.

Jeśli chcesz wiedzieć czy masz stres post traumatyczny, problem z kortyzolem i nadnerczami wypełnij test poniżej i prześlij wyniki na mail: magdalenajarosz8@gmail.com

Przy każdym pytaniu masz następujące opcje odpowiedzi.

Przeprowadź test w 2 kategoriach kiedy pytania dotyczą obecnej chwili i drugi raz przeszłości.

0- nie dotyczy /nigdy

1- średnie objawy -nie przeszkadzają zbytnio

2- mocne objawy -mam problem, ale staram się go zwalczyć

3- bardzo mocne-nie mogę funkcjonować z tym problemem

1. MAM TRUDNOŚCI Z ZASYPIANIEM

2. MAM TRUDNOŚCI, ABY PRZESPAĆ CAŁĄ NOC

3. MAM CIEŃKIE KRUSZĄCE SIĘ WŁOSY, TENDENCJE DO ŁYSIENIA, PROBLEMY Z BRWIAMI

4. MAM TRĄDZIK

5. CZUJE SIĘ BARDZO ZMĘCZONY ,GŁÓWNIE PO LUNCHU 14 TA -15 TA

6. JESTEM CIĄGLE ZMĘCZONY

7. MIAŁEM i MAM DŁUGIE OKRESY STRESU

8. MIAŁEM 1 BARDZO STRESOGENNE WYDARZENIE W ŻYCIU

9. DOPROWADZAM SIĘ BARDZO ŁATWO DO STANU “WYKOŃCZENIA “.

10. MAM POWAŻNĄ INFEKCJE UKŁADU ODDECHOWEGO-P

11. ZAŻYWAŁEM DŁUGOTRWALE LEKI STERYDOWE

12. NADUŻYWAM ,NADUŻYWAŁEM ALKOHOLU,NARKOTYKÓW

13. MAM CUKRZYCE

14. MAM PROBLEM Z REGULACJĄ EMOCJI

15. MAM,MIAŁEM ANOREKSJE ,BULIMIE

16. PRZESZEDŁEM POWAŻNĄ CHOROBĘ

17. CORAZ MNIEJ TOLERUJE STRES I NAPIĘCIE, CZUJE SIĘ ZMĘCZONY NAWET PO MAŁYM STRESIE

18. JESTEM MNIEJ PRODUKTYWNY W PRACY

19. NIE MOGĘ SIĘ SKUPIĆ I NIE MYŚLĘ TAK PRZEJRZYŚCIE JAK KIEDYŚ

20. GORZEJ SIĘ SKUPIAM JAK JESTEM W POŚPIECHU LUB STRESIE

21. STARAM SIE OMIJAĆ SYTUACJE EMOCJONALNE I TRUDNE ROZMOWY

22. TRZĘSE SIE KIEDY JESTEM ZDENERWOWANY LUB NAPIĘTY

23. MAM BÓLE BRZUCHA WRAŻLIWE JELITA

24. MAM WIELE NIEWYTŁUMACZALNYCH LĘKÓW

25. MAM MNIEJSZE LIBIDO

26. CZUJE ZAWROTY GŁOWY KIEDY WSTAJE

27. WIDZĘ CZASEM CIEMNOŚĆ MAM WRAŻENIE JAKBY ŚWIAT ZNIKNĄŁ

28. JESTEM ZMĘCZONY NAWET PO ŚNIE RANO

29. NIE CZUJE SIĘ DOBRZE WIĘKSZOŚĆ CZASU

30. MOJE KOSTKI ,NOGI ,RĘCE SĄ NAPUCHNIĘTE

31. MUSZĘ SIĘ POŁOŻYĆ PO DUŻYM STRESIE LUB NAPIĘCIU ,CZUJE SIE LEPIEJ LEŻĄC

32. MOJE MIĘŚNIE SĄ SŁABSZE NIŻ BYŁY KIEDYŚ

33. MAM DZIWNE RUCHY JAKBY PODRYGIWANIA NÓG I RĄK

34. MAM CORAZ WIĘCEJ ALERGII

35. KIEDY SIĘ PODRAPIE BIAŁA LINIA POZOSTAJE NA MINUTE LUB WIĘCEJ NA MOJEJ SKÓRZE

36. MAŁE NIEREGULARNE PUNKTY POJAWIŁY SIĘ NA MOIM CZOLE, DEKOLDZIE, TWARZY, PLECACH

37. CZUJE SIĘ CAŁKOWICIE OSŁABIONY BEZ POWODU

38. MAM CZĘSTE BÓLE GŁOWY

39. CZĘSTO MI ZIMNO

40. MAM NISKIE CIŚNIENIE KRWI

41. STAJE SIĘ GŁODNY KIEDY JESTEM ZESTRESOWANY

42. STRACIŁEM GWAŁTOWNIE WAGĘ I CZUJE SIE ZMĘCZONY

43. MAM UCZUCIE BEZRADNOŚCI

44. MAM NUDNOŚCI I WYMIOTY BEZ POWODU

45. MAM POWIĘKSZONE GRUCZOŁY LIMFATYCZNE

46. MUSZE SIĘ ZMUSZAĆ DO ROBIENIA RZECZY WSZYTKO WYDAJE SIĘ OBOWIĄZKIEM

47. ŁATWO SIĘ MĘCZĘ

48. MAM TRUDNOŚCI Z OBUDZENIEM SIĘ RANO .NAJCHĘTNIEJ SPAŁBYM DO 10 TEJ

49. NAGLE BRAKUJE MI ENERGII

50. CZUJE SIĘ POBUDZONY PO POSIŁKU POPOŁUDNIU

51. CZUJE SIĘ GORZEJ MIEDZY 15-17 TA

52. MAM ZMIENNE NASTROJE LUB JESTEM ROZSTRZESIONY JEŚLI NIE JEM REGULARNIE

53. CZUJE SIE NAJLEPIEJ PO GODZINIE 18 TEJ

54. CZUJE SIĘ ZMĘCZONY OKOŁO 21-22 ALE NIE IDE DO ŁÓŻKA LUB NIE MOGĘ ZASNĄĆ

55. ŚPIE POWYŻEJ 8 godzin

56. NAJLEPSZY SEN DLA MNIE TO MIĘDZY 7-9 RANO

57. NAJLEPIEJ PRACUJE PÓŻNO W NOCY

58. NIE IDE SPAĆ PRZED 23 CIA, NAJCZĘŚCIEJ OKOŁO 1 LUB 2 W NOCY

59. MAM KASZEL LUB PRZEZIĘBIENIA KTÓRE CIAGNĄ SIE TYGODNIAMI

60. MIAŁEM, MAM BRONCHIT, ZAPALENIE PŁUC, INFEKCJE DRÓG ODDECHOWYCH

61. MAM ASTME LUB INNE PROBLEMY INFEKCJE DRÓG ODDECHOWYCH  KILKA RAZY W ROKU

62. MAM PROBLEMY ZE SKÓRĄ, ZACZERWIENIENIA

63. MAM REUMATOIDALNE ZAPALENIE STAWÓW

64. MAM ALERGIE

65. JESTEM WRAŻLIWY NA CHEMIE

66. MAM PROBLEM Z TARCZYCĄ

67. MAM BÓLE PLECÓW GÓRNEGO I DOLNEGO ODCINKA BEZ PRZYCZYNY

68. MAM BÓLE SZYI

69. MAM BEZSENNOŚĆ I TRUDNOŚCI W CIĄGŁOŚCI SNU

70. MAM FIBROMIALGIE

71. MAM ASTMĘ

72. MAM WYSOKĄ GORĄCZKĘ

73. MAM ZAŁAMANIA NERWOWE

74. MOJE ALERGIE STAJA SIĘ CORAZ POWAŻNIEJSZE

75. KOŃCÓWKI PALCÓW SĄ ZAZWYCZAJ CZERWONE

76. RANIE SIĘ ŁATWIEJ NIŻ KIEDYŚ

77. PRZY UCISKU MAM NADWRAŻLIWOŚĆ W TYLNEJ CZĘŚCI PLECÓW W OKOLICY DOLNEJ CZĘŚCI KLATKI PIERSIOWEJ ,DOLNA CZĘŚĆ ŻEBER

78. MAM SPUCHNIĘTE OCZY PO OBUDZENIU. SYMPTOM TEN ZNIKA PO KILKU GODZINACH

79. TYLKO KOBIETY -MAM CORAZ WIĘCEJ OBJAWÓW PRZEDMENSTRUACYJNYCH I W CZASIE MENSTRUACJI

80. TYLKO KOBIETY -MOJE MENSTRUACJE SĄ SILNE, NAGLE ZANIKAJĄ W 4 DNIU I POJAWIAJĄ SIE W 5 TYM LUB 6 TYM

81. POTRZEBUJE KAWY LUB CZEGOŚ CO MNIE POBUDZI RANO

82. MAM ZACHCIANKI NA TŁUSTE JEDZENIE

83. CZĘSTO JEM TŁUSTE JEDZENIE I PIJE KAWĘ LUB PIJE POBUDZAJĄCE NAPOJE, CZEKOLADĘ, COLE

84. LUBIE SŁONE POTRAWY I MAM OCHOTE WSZYTKO DOSOLIĆ

85. CZUJE SIE GORZEJ JEŚLI ZJEM PRODUKTY Z WYSOKA ZAWARTOŚCIĄ POTASU (BANANY,FIGI,ZIEMNIAKI),ZWŁASZCZA RANO

86. POTRZEBUJE DUZO PRODUKTÓW PROTEINOWYCH W DIECIE MIĘSA LUB SERÓW

87. MAM ZACHCIANKI NA SŁODYCZE I SŁODKIE PRODUKTY

88. CZUJE SIĘ GORZEJ JEŚLI OPUSZCZE POSIŁEK W CIĄGU DNIA

89. MAM CIĄGŁY STRES W PRACY LUB ŻYCIU PRYWATNYM

90. NIE MAM ŻADNEJ DIETY, JEM CHAOTYCZNIE ,

91. NIE JESTEM SZCZĘŚLIWY W ZWIĄZKU I W PRACY

92. NIE GIMNASTYKUJE SIĘ REGULARNIE

93. JEM BARDZO DUŻO OWOCÓW

94. NIE MAM ZBYT DUŻO PRZYJEMNOŚCI W ŻYCIU

95. NIE MAM KONTROLI NAD SWOIM CZASEM

96. OGRANICZYŁEM BARDZO SÓL W MOJEJ DIECIE

97. MAM INFEKCJE DZIĄSEŁ, ZĘBÓW

98. MAM 3 POSIŁKI DZIENNIE O NIEREGULARNYCH PORACH CZASEM MNIEJ

99. CZUJE SIĘ LEPIEJ NATYCHMIASTOWO KIEDY STRESOGENNA SYTUACJA ZOSTAJE ROZWIĄZANA

100. REGULARNE POSIŁKI USPOKAJAJĄ MNIE I ZMNIEJSZAJĄ OBJAWY,DZIWNE SYMPTOMY

101. CZUJĘ SIĘ LEPIEJ KIEDY SPĘDZE WIECZÓR Z PRZYJACIÓŁMI

102. CZUJE SIĘ LEPIEJ LEŻĄC

103. MAM BARDZO DUŻE WYRZUTY SUMIENIA

105. MAM DUŻE POCZUCIE WINY KIEDY MÓWIE „NIE „

106. CZĘSTO SIĘ DYSTANSUJE i IZOLUJE OD LUDZI

107. ZMARŁA LUB BYŁA CIĘZKO CHORA  BLIZKA CI OSOBA (ŻONA,MĄŻ,RODZICE,DZIECKO)

108. JESTEŚ LUB BYŁEŚ WYKORZYSTYWANY W DZIECIŃSTWIE (EMOCJONALNIE, SEKSUALNIE) ?

109. JESTEŚ LUB BYŁEŚ SWIADKIEM WYKORZYSTYWANIA KOGOŚ ?

110. JESTEŚ LUB BYŁEŚ W BARDZO TRUDNEJ RELACJI

111. MASZ LUB MIAŁEŚ DUŻE TRUDNOŚCI FINANSOWE

112. ROZWODZISZ SIĘ, ROZWIODŁEŚ SIĘ, ROZSTAJESZ

113. ZWOLNIONO CIĘ Z PRACY

114. TWÓJ PARTNER, OSOBA BLISKA STRACIŁA PRACE

115. STRACIŁEŚ DOM, MIESZKANIE

116. MASZ DEPRESJE

117. MASZ PROBLEMY Z DZIEĆMI

118. MASZ STRES RODZINNY Z RODZEŃSTWEM LUB RODZICAMI

119. MASZ PROBLEM Z PARTNEREM, ŻONĄ, MĘŻEM

120. COŚ GWAŁTOWNIE SIĘ ZMIENIŁO W TWOIM ŻYCIU